Aktualności

Na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Białymstoku odbyła się konferencja prasowa poświęcona funkcjonowaniu punktu przyjęć interesantów Rzecznika Praw Obywatelskich oraz planom powołania w przyszłości biura pełnomocnika terenowego w stolicy województwa podlaskiego. Spotkanie zgromadziło kluczowe postaci życia publicznego regionu i świata prawniczego: Rzecznika Praw Obywatelskich - dr. hab. Marcina Wiącka, prof. UW, Marszałka Województwa Podlaskiego - Łukasza Prokoryma oraz Rektora Uniwersytetu w Białymstoku - prof. dr. hab. Mariusza Popławskiego.

Konferencja była okazją do podsumowania działalności Punktu Przyjęć Interesantów RPO, który funkcjonuje na uczelni od 5 grudnia 2024 roku. Jak podkreślał Rektor Uniwersytetu w Białymstoku, inicjatywa ta okazała się trafną odpowiedzią na potrzeby mieszkańców regionu. „To jest miejsce bardzo ważne, to jest instytucja bardzo ważna, z której mieszkańcy Białegostoku i regionu województwa podlaskiego korzystają” - zaznaczył prof. Mariusz Popławski. Punkt działa cyklicznie - w każdy pierwszy czwartek miesiąca w godzinach od 10:00 do 15:00. W tym czasie przedstawiciele Biura RPO przyjmują średnio od 20 do 30 osób. Zgłaszane sprawy dotyczą szerokiego spektrum problemów: od kwestii indywidualnych po zagadnienia systemowe i ogólnokrajowe. 

Głównym tematem briefingu była jednak nowa inicjatywa, a mianowicie powołanie w Białymstoku stałego Biura Pełnomocnika Terenowego Rzecznika Praw Obywatelskich. Jak podkreślali gospodarze spotkania, znacząco zwiększyłoby to dostępność tej instytucji w regionie. „Zwiększy się regularność spotkań z przedstawicielami pana Rzecznika, nie tylko raz w miesiącu, ale nawet kilka razy w tygodniu” - mówił rektor Popławski. „Instytucja pełnomocnika terenowego umożliwia także wyjazdy do mniejszych miejscowości, co ułatwi dostęp do ochrony praw obywatelskich” - dodał. 

W marcu podpisano w tej sprawie list intencyjny, który podczas konferencji został oficjalnie przekazany na ręce Rzecznika. Marszałek Województwa Podlaskiego - Łukasz Prokorym podkreślał znaczenie tej inicjatywy dla całego regionu, zwłaszcza ze względu na jego specyfikę: „Będzie to wielka szansa, aby mieszkańcy mniejszych miejscowości mogli korzystać z tak ważnej działalności, jaką jest wsparcie w zakresie praw człowieka i obywatela” - powiedział. 

Zwrócił również uwagę na szczególne położenie regionu przy granicy z Białorusią, które generuje dodatkowe wyzwania prawne i społeczne. Rzecznik Praw Obywatelskich - prof. Marcin Wiącek w swoim wystąpieniu podkreślił, że województwo podlaskie ma szczególne znaczenie z perspektywy jego urzędu. „Podlasie to dla Rzecznika Praw Obywatelskich wyjątkowe miejsce. To region o dużej różnorodności - można powiedzieć ziemia trzech wiar, gdzie różnorodność od wieków była siłą, a nie słabością” - zaznaczył. Jak dodał, właśnie ta specyfika, a także bliskość wschodniej granicy Unii Europejskiej, powodują, że potrzeba obecności instytucji chroniących prawa obywatelskie jest tu szczególnie widoczna.

Z danych Biura RPO wynika, że punkt w Białymstoku cieszy się dużym zainteresowaniem. Mieszkańcy zgłaszają zarówno sprawy lokalne, często związane z funkcjonowaniem mniejszości narodowych, jak i kwestie o charakterze ogólnopolskim, w tym wnioski o kasacje, skargi kasacyjne czy skargi nadzwyczajne. 

Podczas konferencji wyjaśniono też istotną różnicę między Punktem Przyjęć Interesantów a Biurem Pełnomocnika Terenowego. Obecnie działający punkt ma charakter dyżurów wyjazdowych - raz w miesiącu pracownik Biura RPO przyjmuje interesantów i przekazuje sprawy do Warszawy. Z kolei biuro terenowe oznaczałoby stałą obecność kilku lub kilkunastu pracowników na miejscu: „To stały punkt, w którym każdego dnia pracują pracownicy Biura Rzecznika. Na tym polega zasadnicza różnica organizacyjna” - tłumaczył prof. Wiącek. 

Mimo szerokiego poparcia dla inicjatywy, jej realizacja wymaga spełnienia kilku warunków formalnych, w tym uzyskania zgody Sejmu. Co istotne, obecny Rzecznik kończy swoją kadencję 23 lipca 2026 r. i nie zamierza ubiegać się o reelekcję. „Stworzenie Biura Pełnomocnika Terenowego jest zadaniem wymagającym decyzji budżetowej i zgody Sejmu. To zobowiązanie powinien podjąć już mój następca” - zaznaczył. Zapewnił jednak, że przekaże list intencyjny swoim następcom jako ważny sygnał płynący z regionu: „Obiecuję, że na moim biurku zostaną pewne rzeczy - jedną z nich będzie ten list, który przekażę osobie, która obejmie urząd”. 

Konferencja była także okazją do podziękowań dla prof. Wiącka za jego działalność. Rektor Uniwersytetu w Białymstoku podkreślił jego profesjonalizm i niezależność: „Wypełniał Pan swoją funkcję w sposób rzetelny i postawił Pan poprzeczkę bardzo wysoko dla swojego następcy”. 

Marszałek Łukasz Prokorym uhonorował Rzecznika Honorową Odznaką Województwa Podlaskiego, wskazując, że jest on „przyjacielem regionu”. Wyraźnie wzruszony prof. Wiącek przyznał: „To jest dla mnie ogromny zaszczyt (…) jestem niezwykle poruszony tym wyróżnieniem”.

Na zakończenie konferencji Rzecznik zwrócił uwagę na jeszcze jeden aspekt działalności punktów przyjęć: „Ludzie potrzebują nie tylko pomocy, ale też informacji i rozmowy. Często nie są w stanie odnaleźć się w gąszczu przepisów i zidentyfikować swoich praw”. To właśnie ten element - bezpośredni kontakt i wsparcie - sprawia, że inicjatywa rozwijania obecności RPO w regionie zyskuje tak szerokie poparcie.

Najbliższy dyżur Punktu Przyjęć Interesantów zaplanowano na kolejny dzień po konferencji, wyjątkowo poza standardowym pierwszym czwartkiem miesiąca - ze względu na układ świąt. Przyszłość inicjatywy związanej z powołaniem Biura Pełnomocnika Terenowego zależeć będzie od decyzji nowego Rzecznika Praw Obywatelskich oraz parlamentu. Jedno jest jednak pewne: rosnące zainteresowanie mieszkańców pokazuje, że potrzeba stałej obecności tej instytucji w północno-wschodniej Polsce jest realna i pilna. 

(WK)