Aktualności

W sercu Puszczy Białowieskiej przez trzy październikowe dni toczyła się rozmowa o kobietach, ich doświadczeniach, dokonaniach i miejscu w historii oraz współczesnym świecie. Zakończona niedawno II Ogólnopolska Konferencja Naukowa „Kobiety - kultura - prawo - życie publiczne”, zorganizowana w Białowieży w dniach 21-23 października 2026 r, stała się przestrzenią spotkania badaczy z różnych części kraju, reprezentujących odmienne dyscypliny naukowe, lecz połączonych wspólnym celem: pogłębioną refleksją nad rolą kobiet w życiu społecznym, kulturalnym i publicznym. Współorganizatorką konferencji była dr Diana Dajnowicz-Piesiecka z Wydziału Prawa UwB. Wydział Prawa Uniwersytetu w Białymstoku. Jednostkę tę reprezentowały także: prof. dr hab. Katarzyna Laskowska, dr hab. Elżbieta Kużelewska, prof. UwB, dr Małgorzata Wenclik oraz dr Justyna Omeljaniuk. 

Ostatni dzień konferencji przyniósł serię inspirujących wystąpień, które ukazały bogactwo perspektyw badawczych i tematów związanych z historią oraz współczesnością kobiet. W centrum zainteresowania znalazły się zarówno wybitne postacie zapisane na kartach dziejów, jak i bohaterki codzienności, których działalność wpływała na rozwój edukacji, kultury czy życia społecznego.

Szczególne miejsce w programie zajęły zagadnienia poświęcone popularyzacji wiedzy, edukacji oraz biografistyce. Uczestnicy konferencji mogli prześledzić zmieniającą się na przestrzeni lat rolę Pierwszych Dam Rzeczypospolitej Polskiej, poznać dokonania kobiet zaangażowanych w popularyzację idei ekologicznych, a także odkryć mniej znane losy postaci związanych ze światem szkolnictwa i literatury. Referaty pokazały, że biografie kobiet nie są jedynie zapisem indywidualnych losów, lecz często stanowią klucz do zrozumienia szerszych procesów społecznych i kulturowych.

Wiele emocji wzbudziły również wystąpienia poświęcone kobiecym głosom obecnym w literaturze oraz dokumentach osobistych. Analizy prywatnej korespondencji, studia nad motywem macierzyństwa i przestępstwa w literaturze XIX wieku czy refleksje nad obecnością kobiet w twórczości literackiej ukazały, jak różnorodne są sposoby opowiadania kobiecych doświadczeń. Uwagę uczestników przyciągnęły także rozważania dotyczące pamięci historycznej i traumy zapisanej w poezji, przypominające, że literatura pozostaje jednym z najważniejszych narzędzi zachowywania indywidualnych i zbiorowych doświadczeń.

Istotnym elementem obrad była także historia społeczna kobiet. Prelegenci przybliżyli działalność elżbietanek w Jerozolimie, analizowali miejsce kobiet w świetle siedemnastowiecznych testamentów żołnierskich, a także podejmowali temat relacji międzyludzkich w cieniu wojennego terroru. Nie zabrakło również refleksji nad aktywnością polityczną kobiet w Polsce Ludowej. Przywołane biografie posłanek i działaczek społecznych pokazały, że kobiety odgrywały znaczącą rolę w kształtowaniu życia publicznego, nawet w czasach szczególnie trudnych i pełnych ograniczeń.

Interesującym dopełnieniem programu były wystąpienia poświęcone kulturze wizualnej oraz narracjom podróżniczym. Dyskutowano o pionierkach polskiej grafiki prasowej, środowiskach artystycznych przełomu XIX i XX wieku, działalności historyków sztuki w okresie PRL, a także o sposobach przedstawiania kobiet w reklamach międzywojennych. Konferencyjne obrady pokazały, że obraz kobiety utrwalany w sztuce, mediach i przekazach kulturowych pozostaje ważnym źródłem wiedzy o zmieniających się normach społecznych i oczekiwaniach wobec kobiet na przestrzeni epok.

Jednak białowieskie spotkanie było czymś więcej niż tylko cyklem naukowych referatów. To także przestrzeń żywej wymiany myśli, rozmów prowadzonych długo po zakończeniu oficjalnych sesji oraz okazja do nawiązywania nowych kontaktów i współpracy między ośrodkami akademickimi. Wiele dyskusji było na tyle inspirujących, że uczestnikom trudno było je kończyć wraz z wyznaczonym czasem paneli.

Organizatorzy podkreślają, że sukces konferencji nie byłby możliwy bez zaangażowania wszystkich uczestników, którzy przyjechali do Białowieży z różnych zakątków Polski, wnosząc do wspólnej debaty własne doświadczenia, perspektywy badawcze i pasję poznawczą. To właśnie dzięki nim wydarzenie stworzyło wyjątkową atmosferę sprzyjającą zarówno naukowej refleksji, jak i budowaniu środowiska osób zainteresowanych tematyką studiów kobiecych.

Choć tegoroczna edycja przeszła już do historii, rozmowy rozpoczęte w Białowieży z pewnością będą kontynuowane podczas kolejnych przedsięwzięć naukowych organizowanych przez Instytut Studiów Kobiecych. II Ogólnopolska Konferencja Naukowa „Kobiety - kultura - prawo - życie publiczne” potwierdziła bowiem, że badania nad historią, działalnością i dziedzictwem kobiet pozostają nie tylko ważnym obszarem naukowych poszukiwań, lecz także istotnym elementem współczesnej debaty o społeczeństwie, kulturze i przyszłości. 

Partnerem strategicznym wydarzenia było Województwo Podlaskie.