Aktualności

Dynamiczny rozwój technologii cyfrowych, sztucznej inteligencji oraz nowych modeli tworzenia i dystrybucji treści sprawia, że prawo autorskie należy dziś do najbardziej dynamicznie rozwijających się dziedzin prawa. W odpowiedzi na rosnące potrzeby studentów, naukowców, prawników praktyków oraz przedstawicieli branż kreatywnych na rynku wydawniczym ukazała się wyjątkowa publikacja „Prawo autorskie i prawa pokrewne. Teoria i praktyka”, wydana przez Wolters Kluwer w Warszawie w 2026 r. Redaktorem naukowym podręcznika jest prof. dr hab. Joanna Sieńczyło-Chlabicz - kierownik Katedry Prawa Własności Intelektualnej na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Białymstoku, od lat zaliczana do grona najwybitniejszych polskich specjalistów w zakresie prawa własności intelektualnej. 

Publikacja stanowi kompleksowe opracowanie, które łączy solidne podstawy teoretyczne z praktycznym wymiarem stosowania prawa autorskiego i praw pokrewnych. To jedna z najważniejszych cech nowego podręcznika, przygotowanego przez zespół uznanych ekspertów reprezentujących zarówno środowisko akademickie, jak i praktykę prawniczą. Autorami poszczególnych części są doświadczeni naukowcy oraz prawnicy od wielu lat współtworzący doktrynę i praktykę prawa autorskiego w Polsce. Dzięki takiemu połączeniu wiedzy teoretycznej i doświadczeń zawodowych czytelnik otrzymuje publikację odpowiadającą na rzeczywiste problemy pojawiające się w obrocie prawnym oraz działalności twórczej.

Szczególnym osiągnięciem prof. Joanny Sieńczyło-Chlabicz było zaproszenie do współpracy prof. dr hab. Jana Błeszyńskiego - jednego z najwybitniejszych autorytetów polskiego prawa autorskiego. Profesor Błeszyński, mający obecnie 86 lat, jest nie tylko wybitnym przedstawicielem nauki prawa, lecz także jednym z twórców obowiązującej ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Jego udział w przygotowaniu podręcznika nadaje publikacji szczególną wartość merytoryczną i historyczną. Obecność współtwórcy fundamentalnych rozwiązań polskiego systemu ochrony praw autorskich stanowi niezwykle cenny wkład w dzieło, które ma szansę stać się jednym z podstawowych punktów odniesienia dla osób zajmujących się prawem własności intelektualnej. 

Autorzy publikacji podjęli się omówienia wszystkich najważniejszych zagadnień związanych z prawem autorskim i prawami pokrewnymi. Czytelnik znajdzie tu szczegółowe analizy dotyczące pojęcia utworu, zasad ochrony twórczości, autorskich praw osobistych i majątkowych, problematyki współautorstwa, zasad rozporządzania prawami autorskimi, a także regulacji związanych z dozwolonym użytkiem. Nie zabrakło również szerokiego omówienia praw pokrewnych oraz najnowszych zmian wynikających z rozwoju jednolitego rynku cyfrowego. Szczególna uwaga została poświęcona zagadnieniom, które obecnie budzą największe zainteresowanie zarówno doktryny, jak i praktyki, w tym funkcjonowaniu nowych technologii, sztucznej inteligencji oraz odpowiedzialności za naruszenia praw autorskich w środowisku cyfrowym.

W dobie gwałtownego rozwoju narzędzi wykorzystujących sztuczną inteligencję pytania dotyczące ochrony twórczości generowanej przez systemy AI, legalności wykorzystywania cudzych utworów do trenowania modeli językowych czy odpowiedzialności za naruszenia dokonywane za pośrednictwem internetu stają się jednym z najważniejszych wyzwań współczesnego prawa. Autorzy podręcznika nie unikają tych problemów, lecz podejmują ich dogłębną analizę, wskazując zarówno aktualne regulacje prawne, jak i kierunki dalszego rozwoju prawa autorskiego. Dzięki temu publikacja odpowiada na potrzeby współczesnego odbiorcy, który oczekuje nie tylko wiedzy o obowiązujących przepisach, ale również zrozumienia procesów kształtujących przyszłość ochrony własności intelektualnej.

Niewątpliwie największą nowością podręcznika jest jego unikalna struktura. Publikacja została podzielona na dwie zasadnicze części. Pierwsza z nich poświęcona jest klasycznym zagadnieniom prawa autorskiego i praw pokrewnych. Druga część stanowi nowatorskie opracowanie dotyczące postępowania przed sądami własności intelektualnej w sprawach związanych z ochroną praw autorskich i praw pokrewnych. Takie rozwiązanie wyróżnia książkę na tle innych dostępnych na rynku publikacji, które koncentrują się przede wszystkim na zagadnieniach materialnoprawnych.

Autorzy drugiej części pokazują bowiem, jak teoria prawa autorskiego funkcjonuje w praktyce wymiaru sprawiedliwości. W przystępny i przejrzysty sposób wyjaśniają przebieg postępowania przed wyspecjalizowanymi sądami własności intelektualnej, które odgrywają coraz większą rolę w rozstrzyganiu sporów dotyczących ochrony twórczości. Czytelnicy mogą zapoznać się nie tylko z procedurami procesowymi, ale również z bogatym materiałem ilustracyjnym oraz przykładami najciekawszych spraw rozpatrywanych przez sądy IP. Takie praktyczne ujęcie pozwala lepiej zrozumieć mechanizmy dochodzenia ochrony prawnej i skutecznego egzekwowania praw autorskich.

To właśnie połączenie teorii z praktyką stanowi jeden z największych atutów publikacji. Książka nie ogranicza się do prezentacji przepisów i poglądów doktryny. Autorzy konsekwentnie pokazują, w jaki sposób konkretne regulacje są interpretowane przez sądy oraz jak funkcjonują w realnych sporach prawnych. Dzięki temu czytelnik może nie tylko poznać obowiązujące normy, ale także zrozumieć ich praktyczne znaczenie oraz skutki dla twórców, przedsiębiorców i innych uczestników rynku.

Znaczącą wartością podręcznika jest również jego uniwersalny charakter. Publikacja została przygotowana z myślą o bardzo szerokim gronie odbiorców. Będzie cennym źródłem wiedzy dla studentów prawa i administracji, doktorantów oraz pracowników naukowych zajmujących się problematyką własności intelektualnej. Jednocześnie jej praktyczny wymiar sprawia, że może być z powodzeniem wykorzystywana przez sędziów sądów własności intelektualnej, adwokatów, radców prawnych oraz rzeczników patentowych. Cenne wskazówki znajdą w niej także przedstawiciele branż kreatywnych, wydawniczych, medialnych i technologicznych, dla których znajomość zasad ochrony praw autorskich jest nieodzownym elementem codziennej działalności.

„Prawo autorskie i prawa pokrewne. Teoria i praktyka” to publikacja, która doskonale wpisuje się w potrzeby współczesnego rynku i odpowiada na wyzwania wynikające z cyfrowej transformacji. Pod redakcją naukową prof. dr hab. Joanny Sieńczyło-Chlabicz powstało dzieło łączące najwyższy poziom naukowy z praktycznym podejściem do stosowania prawa. Udział wybitnych przedstawicieli doktryny, w tym prof. dr hab. Jana Błeszyńskiego, nowatorski podział na część materialnoprawną i procesową, a także szerokie uwzględnienie problematyki nowych technologii i sztucznej inteligencji sprawiają, że podręcznik ma wszelkie predyspozycje, by stać się jedną z najważniejszych publikacji z zakresu prawa autorskiego i praw pokrewnych w Polsce. To opracowanie, które nie tylko porządkuje aktualny stan wiedzy, ale także wyznacza kierunki dalszej dyskusji nad rozwojem ochrony twórczości w XXI wieku.

Na szczególne podkreślenie zasługuje również grono autorów tworzących podręcznik. „Prawo autorskie i prawa pokrewne. Teoria i praktyka” nie jest bowiem dziełem jednego ośrodka naukowego ani publikacją przygotowaną wyłącznie z perspektywy akademickiej. To efekt współpracy wybitnych przedstawicieli polskiej doktryny prawa własności intelektualnej, którzy jednocześnie od wielu lat aktywnie uczestniczą w praktyce stosowania prawa. Autorzy łączą doświadczenie naukowców, ekspertów, arbitrażystów, pełnomocników procesowych oraz doradców instytucji publicznych i podmiotów działających na rynku kultury, nowych technologii oraz mediów.

Nad całością opracowania czuwała prof. dr hab. Joanna Sieńczyło-Chlabicz - kierownik Katedry Prawa Własności Intelektualnej na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Białymstoku, uznawana za jedną z najważniejszych postaci współczesnej polskiej nauki prawa autorskiego. Jej dorobek naukowy obejmuje liczne publikacje poświęcone prawu własności intelektualnej, ochronie dóbr osobistych, prawu mediów oraz problematyce nowych technologii. Od lat aktywnie uczestniczy ona również w procesach legislacyjnych i debatach eksperckich dotyczących kierunków rozwoju ochrony twórczości w Polsce i Europie.

Wyjątkowego znaczenia publikacji dodaje udział prof. dr hab. Jana Błeszyńskiego, nestora polskiej nauki prawa autorskiego. Profesor Błeszyński jest jednym z najwybitniejszych autorytetów w tej dziedzinie, a jego dorobek naukowy od dziesięcioleci wyznacza kierunki rozwoju polskiej doktryny prawa autorskiego. Szczególną wagę ma fakt, że był on jednym z twórców obowiązującej ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Włączenie do zespołu autorskiego uczonego, który współkształtował fundamenty współczesnej ochrony praw autorskich w Polsce, stanowi wydarzenie o wyjątkowym znaczeniu zarówno dla środowiska naukowego, jak i praktyków prawa. W wieku 86 lat Profesor nadal pozostaje aktywnym uczestnikiem dyskusji naukowych oraz autorytetem, do którego odwołują się kolejne pokolenia badaczy i prawników.

To właśnie połączenie doświadczenia mistrzów polskiego prawa autorskiego z wiedzą młodszej generacji specjalistów sprawia, że podręcznik przedstawia problematykę ochrony twórczości w sposób kompletny i wielowymiarowy. Z jednej strony czytelnik otrzymuje wiedzę opartą na wieloletnim dorobku doktryny, z drugiej zaś poznaje najnowsze kierunki interpretacji przepisów i praktyczne wyzwania związane z funkcjonowaniem gospodarki cyfrowej, platform internetowych oraz sztucznej inteligencji. Autorzy nie tylko prezentują obowiązujące regulacje, ale również ukazują ich ewolucję oraz wpływ przemian technologicznych na współczesne rozumienie praw autorskich.

Siłą zespołu autorskiego jest także różnorodność doświadczeń zawodowych. Przy tworzeniu podręcznika współpracowali eksperci od lat zajmujący się zarówno zagadnieniami materialnoprawnymi, jak i procesowymi. Dzięki temu książka nie ogranicza się do analizy przepisów, lecz pokazuje również, jak funkcjonują one w praktyce sądowej. Czytelnik otrzymuje wiedzę wypracowaną nie tylko w salach wykładowych i gabinetach naukowych, ale również na salach rozpraw, gdzie rozstrzygane są najbardziej skomplikowane spory dotyczące ochrony twórczości.

Tak skomponowany zespół autorów gwarantuje wysoki poziom merytoryczny publikacji i sprawia, że „Prawo autorskie i prawa pokrewne. Teoria i praktyka” stanowi nie tylko podręcznik akademicki, ale również praktyczny przewodnik po współczesnym prawie autorskim. Jest to dzieło przygotowane przez osoby, które od wielu lat współtworzą polską doktrynę prawa własności intelektualnej, kształcą kolejne pokolenia prawników oraz uczestniczą w rozwiązywaniu najważniejszych problemów pojawiających się w praktyce obrotu gospodarczego i działalności twórczej.

Taki dobór autorów powoduje, że publikacja ma szansę stać się jednym z najbardziej opiniotwórczych opracowań dotyczących prawa autorskiego i praw pokrewnych wydanych w Polsce w ostatnich latach, wyznaczając standard zarówno dla dydaktyki akademickiej, jak i praktyki stosowania prawa.

(opr.: WK)