Aktualności

Na Uniwersytecie w Białymstoku oficjalnie uregulowano zasady funkcjonowania Centrum Badań nad Mniejszościami Narodowymi i Etnicznymi - jednej z ogólnouczelnianych jednostek naukowo‑badawczych uczelni. Regulamin Centrum został wprowadzony zarządzeniem Rektora Uniwersytetu w Białymstoku - prof. dr. hab. Mariusza Popławskiego z dnia 23 lutego 2026 r. i stanowi formalną podstawę działalności jednostki, określając jej misję, cele, strukturę organizacyjną oraz zakres podejmowanych działań. Centrum prowadzi swoją działalność na Wydziale Nauk o Edukacji UwB, działając zgodnie ze Statutem Uniwersytetu w Białymstoku oraz obowiązującymi przepisami prawa.

Misją Centrum jest prowadzenie i wspieranie badań naukowych, działalności dydaktycznej oraz upowszechnianie wiedzy dotyczącej mniejszości narodowych i etnicznych, w tym społeczności regionalnych i diaspor. Szczególne znaczenie mają tu mniejszości objęte ochroną na podstawie ustawy z 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym. Centrum stawia sobie za cel integrację potencjału badawczego w Polsce w obszarze studiów nad mniejszościami, rozwój badań interdyscyplinarnych w naukach humanistycznych i społecznych oraz wspieranie projektów opartych na analizie źródeł archiwalnych, świadectwach osobistych i materialnym dziedzictwie kulturowym. Istotnym elementem misji jest także rozwijanie współpracy z otoczeniem społecznym, w tym z instytucjami kultury, archiwami, organizacjami pozarządowymi, samorządami oraz partnerami międzynarodowymi.

Zakres zadań Centrum obejmuje szeroką aktywność badawczą i ekspercką. Jednostka prowadzi badania naukowe, w tym badania terenowe, archiwalne i porównawcze, inicjuje i koordynuje projekty badawcze, grantowe oraz wdrożeniowe, a także przygotowuje ekspertyzy, analizy i rekomendacje. Efekty prac Centrum mają być upowszechniane w formie raportów, publikacji naukowych, serii wydawniczych oraz portali tematycznych. Ważnym obszarem działalności jest organizacja konferencji, seminariów, szkół letnich, warsztatów i wykładów otwartych, a także wspieranie oferty dydaktycznej Uniwersytetu w Białymstoku poprzez rozwój zajęć i programów kształcenia związanych z tematyką mniejszości. Centrum pełni również istotną rolę w dokumentowaniu i ochronie dziedzictwa kulturowego mniejszości oraz we wspieraniu rozwoju naukowego studentów i doktorantów zainteresowanych tą problematyką.

Regulamin przewiduje różnorodne formy realizacji zadań Centrum, w tym prowadzenie projektów własnych oraz projektów realizowanych we współpracy z innymi jednostkami uczelni i podmiotami zewnętrznymi. W prace Centrum mogą być zaangażowani pracownicy Uniwersytetu w Białymstoku, doktoranci i studenci, a także - na zaproszenie dyrektora - przedstawiciele instytucji zewnętrznych, w szczególności organizacji społecznych, pozarządowych i pożytku publicznego. Taki model działania sprzyja otwartości Centrum i umożliwia łączenie perspektywy akademickiej z doświadczeniem praktycznym.

Strukturę organizacyjną Centrum tworzą dyrektor, Rada Monitorująca oraz Rada Programowa. Dyrektor Centrum jest powoływany przez rektora spośród pracowników Uniwersytetu w Białymstoku na okres nie dłuższy niż kadencja rektora i odpowiada za bieżące kierowanie działalnością jednostki oraz jej reprezentowanie na zewnątrz. Do jego zadań należy m.in. inicjowanie kierunków badań, powoływanie zespołów badawczych i projektowych, opracowywanie rocznego planu rzeczowo‑finansowego oraz przygotowywanie sprawozdań z działalności Centrum. Rada Monitorująca, w skład której wchodzą rektor, prorektor właściwy do spraw rozwoju oraz kanclerz, sprawuje funkcję kontrolną i oceniającą, zatwierdzając strategie i plany działalności Centrum. Z kolei Rada Programowa, z udziałem przedstawicieli środowiska naukowego oraz otoczenia społecznego, pełni rolę opiniodawczą i doradczą, współtworząc strategiczne kierunki rozwoju jednostki. 

Działalność Centrum Badań nad Mniejszościami Narodowymi i Etnicznymi może być finansowana z różnych źródeł, w tym z budżetu państwa, środków grantowych, dotacji, darowizn oraz środków własnych Uniwersytetu w Białymstoku. Gospodarka finansowa prowadzona jest zgodnie z zasadami obowiązującymi na uczelni.

Ustanowienie regulaminu i wyraźne określenie zasad działania Centrum podkreśla znaczenie badań nad mniejszościami w strukturze Uniwersytetu w Białymstoku i stanowi podstawę do dalszego rozwoju tej jednostki jako ważnego ośrodka badań, dialogu społecznego i współpracy naukowej w skali krajowej i międzynarodowej. 

(opr.: WK)