Aktualności

Czy państwo prawa potrafi nadążyć za tempem zmian technologicznych, politycznych i społecznych XXI wieku? Gdzie przebiega granica między bezpieczeństwem a wolnością? Jaką rolę w procesie stanowienia prawa powinny odgrywać sztuczna inteligencja, finanse publiczne i instytucje demokratyczne? Odpowiedzi na te pytania będą poszukiwać uczestnicy ogólnopolskiej konferencji naukowej „Państwo prawa pod presją. Konstytucyjne wyzwania XXI wieku”, która odbędzie się 3 grudnia 2026 r. na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Białymstoku.

Wydarzenie ma wyjątkowy charakter, ponieważ zostanie połączone z jubileuszem 30-lecia „Białostockich Studiów Prawniczych” - jednego z najważniejszych czasopism naukowych związanych ze środowiskiem prawniczym regionu. To okazja nie tylko do podsumowania dorobku naukowego minionych dekad, lecz także do spojrzenia w przyszłość i podjęcia refleksji nad kondycją współczesnego państwa prawa.

Organizatorzy przygotowali program obejmujący zagadnienia, które dziś należą do najbardziej dyskutowanych tematów w debacie publicznej i akademickiej. Szczególne miejsce zajmie problematyka kryzysu oraz odbudowy wymiaru sprawiedliwości. W ostatnich latach kwestie związane z niezależnością sądów, zaufaniem obywateli do instytucji publicznych oraz skutecznością systemu prawnego stały się przedmiotem intensywnych analiz zarówno w Polsce, jak i na arenie międzynarodowej. Konferencja stworzy przestrzeń do wymiany doświadczeń i poglądów przedstawicieli nauki oraz praktyki prawa.

Nie zabraknie także dyskusji o wpływie nowych technologii na funkcjonowanie państwa. Dynamiczny rozwój sztucznej inteligencji sprawia, że ustawodawcy i prawnicy stają przed zupełnie nowymi wyzwaniami. Automatyzacja procesów decyzyjnych, ochrona danych, odpowiedzialność za działania algorytmów czy etyczne granice wykorzystania nowoczesnych narzędzi to zagadnienia, które jeszcze kilka lat temu należały do sfery futurystycznych rozważań, a dziś stają się codziennością.

Istotnym elementem obrad będą również kwestie dotyczące jakości stanowienia prawa i finansów publicznych. W świecie naznaczonym niestabilnością gospodarczą oraz rosnącą złożonością procesów legislacyjnych coraz częściej pojawia się pytanie o skuteczność regulacji prawnych i ich wpływ na życie obywateli. Eksperci podejmą próbę odpowiedzi na to, jak tworzyć przepisy, które będą jednocześnie przejrzyste, efektywne i odporne na zmieniające się realia społeczno-ekonomiczne.

W centrum zainteresowania uczestników znajdą się także mechanizmy demokratyczne. Analiza relacji między wyborami, społecznym mandatem a działaniem władzy wykonawczej ma szczególne znaczenie w okresie, gdy wiele państw mierzy się z narastającą polaryzacją społeczną i kryzysem zaufania do instytucji publicznych. Organizatorzy zapowiadają debatę, która pozwoli spojrzeć na demokrację nie tylko jako procedurę wyborczą, lecz przede wszystkim jako system oparty na odpowiedzialności, transparentności i poszanowaniu praw obywatelskich.

Osobny blok tematyczny poświęcony zostanie prawom człowieka i podstawowym wolnościom. W dobie globalnych kryzysów, konfliktów oraz przyspieszającej cyfryzacji pytanie o skuteczną ochronę praw jednostki nabiera szczególnego znaczenia. Dyskusje mają pokazać, jak współczesne państwo może zachować równowagę między interesem publicznym a ochroną indywidualnych wolności.

Nie mniej interesująco zapowiadają się obrady dotyczące miejsca Polski w systemie europejskim. Relacje między suwerennością państwową a integracją europejską od lat pozostają jednym z kluczowych tematów debaty konstytucyjnej. Białostocka konferencja stanie się forum do pogłębionej analizy tych zagadnień, uwzględniającej zarówno wymiar prawny, jak i polityczny.

Zakres spotkania uzupełnią rozważania dotyczące bezpieczeństwa, legislacji oraz wybranych gałęzi prawa szczegółowego. Dzięki tak szeroko zakrojonej formule wydarzenie ma szansę zgromadzić przedstawicieli różnych środowisk naukowych, ekspertów, praktyków oraz studentów zainteresowanych współczesnymi problemami ustroju państwa.

Konferencja „Państwo prawa pod presją. Konstytucyjne wyzwania XXI wieku” zapowiada się jako jedno z najważniejszych wydarzeń naukowych poświęconych prawu konstytucyjnemu w 2026 roku. Jubileusz 30-lecia „Białostockich Studiów Prawniczych” nadaje jej dodatkowy, symboliczny wymiar. To spotkanie tradycji z przyszłością, podczas którego doświadczenie trzech dekad badań naukowych stanie się punktem wyjścia do rozmowy o tym, jak powinno wyglądać państwo prawa w czasach niepewności, technologicznej rewolucji i dynamicznych przemian społecznych. 

(WK)