Aktualności

14 i 15 września 2026 r. na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Białymstoku odbyła się międzynarodowa konferencja naukowa „Beyond the City: Interdisciplinary Perspectives on Crime, Justice, Security and Society in Rural Contexts”. Konferencję zorganizowała Katedra Prawa Karnego i Kryminologii Wydziału Prawa Uniwersytetu w Białymstoku, a organizacją wydarzenia kierowała dr Emilia Jurgielewicz-Delegacz. W skład Komitetu Organizacyjnego weszły również dr Magdalena Perkowska, dr Justyna Omeljaniuk oraz Ewelina Bielewska - studentka Wydziału Prawa i wolontariuszka konferencji. Konferencję otworzyły prof. Izabela Kraśnicka i dr Emilia Jurgielewicz-Delegacz. 

Tematem konferencji były przestępczość, wymiar sprawiedliwości, bezpieczeństwo i społeczeństwo w kontekście obszarów wiejskich. Celem wydarzenia było stworzenie przestrzeni do dyskusji nad specyfiką przestępczości i funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości poza dużymi ośrodkami miejskimi oraz nad miejscem obszarów wiejskich we współczesnych badaniach kryminologicznych. W centrum zainteresowania znalazły się m.in. przestępczość wiejska, bezpieczeństwo i funkcjonowanie policji na obszarach wiejskich, dostęp do wymiaru sprawiedliwości i ochrony prawnej, przemoc domowa i przemoc ze względu na płeć, wykluczenie społeczne, przestępczość zorganizowana i nielegalne rynki, przestępczość środowiskowa, cyberprzestępczość oraz znaczenie miejsca i przestrzeni dla występowania przestępczości i poczucia bezpieczeństwa.

Konferencja miała charakter międzynarodowy i interdyscyplinarny. Wzięli w niej udział badacze z Polski oraz zagranicznych ośrodków naukowych, reprezentujący m.in. Stany Zjednoczone, Wielką Brytanię, Irlandię, Portugalię, Szwecję, Słowenię, Republikę Południowej Afryki i Nową Zelandię. Program łączył perspektywy kryminologiczne, prawne, socjologiczne, geograficzne i społeczne. Wydarzenie stanowiło również forum wymiany doświadczeń między badaczami zajmującymi się przestępczością i bezpieczeństwem na obszarach wiejskich w różnych częściach świata. Było to pionierskie wydarzenie w Polsce – po raz pierwszy w jednym miejscu spotkali się badacze specjalizujący się w kryminologii wiejskiej z Polski i zagranicznych ośrodków naukowych, tworząc międzynarodową przestrzeń do wymiany wyników badań, doświadczeń i perspektyw dotyczących przestępczości, bezpieczeństwa i funkcjonowania społeczności wiejskich.

Szczególną część programu stanowiły wystąpienia zaproszonych keynote speakers. Na zaproszenie dr Emilii Jurgielewicz-Delegacz do Białegostoku przyjechali uznani zagraniczni badacze zajmujący się kryminologią wiejską, którzy zaprezentowali najnowsze wyniki badań, refleksje teoretyczne oraz doświadczenia związane z rozwojem tej subdyscypliny w różnych krajach. Prof. Joseph F. Donnermeyer z The Ohio State University przedstawił referat „A Brief History of Rural Criminology: A Near Half Century of Progress”, poświęcony historii i rozwojowi kryminologii wiejskiej na przestrzeni niemal pięciu dekad. Prof. Walter DeKeseredy z West Virginia University wystąpił z referatem „Challenges and Opportunities for International Rural Criminology”, koncentrując się na wyzwaniach i możliwościach związanych z rozwojem międzynarodowej kryminologii wiejskiej. Prof. Gorazd Meško z University of Maribor zaprezentował referat „Rural Criminology in Europe”, poświęcony rozwojowi kryminologii wiejskiej w Europie. Prof. Kreseda Smith z Harper Adams University przedstawiła temat „Policy and Policing Beyond the City: Rural Crime Policing in England and Wales”, dotyczący polityki i funkcjonowania policji wobec przestępczości wiejskiej w Anglii i Walii. Prof. Vania Ceccato z KTH Royal Institute of Technology wystąpiła z referatem „On Violence Across the Rural-Urban Continuum”, poświęconym problematyce przemocy analizowanej w perspektywie kontinuum wiejsko-miejskiego. Prof. Matt Bowden z Technological University Dublin przedstawił „Social Space and the Relational Field: Introducing Bourdieu to Rural Criminology”, dotyczący wykorzystania koncepcji Pierre’a Bourdieu do analizy przestrzeni społecznej i relacji zachodzących w kontekście wiejskim. Dr Jessica Peterson z University of Canterbury, która uczestniczyła w konferencji online, zaprezentowała „Lessons from the Field: Rural Research and Pedagogy”, poświęcony doświadczeniom związanym z prowadzeniem badań na obszarach wiejskich oraz dydaktyką. Prof. Susan Dewey z The University of Alabama przedstawiła referat „Building Solidarity through Science: Community-Based Participatory Research with Women in Rural Prisons”, dotyczący badań partycypacyjnych prowadzonych wspólnie z kobietami osadzonymi w zakładach karnych na obszarach wiejskich. Prof. Brittany VandeBerg przedstawiła natomiast „Situated Responsibilization: Women, Crime, and Criminal Justice in Rural Areas”, poświęcony kobietom, przestępczości i wymiarowi sprawiedliwości w społecznościach wiejskich.

Wystąpienia keynote speakers obejmowały zatem szerokie spektrum zagadnień – od historii i rozwoju kryminologii wiejskiej, poprzez politykę kryminalną i funkcjonowanie policji, po problematykę przemocy, przestrzeni społecznej, metodologii badań, dydaktyki oraz sytuacji kobiet w systemie wymiaru sprawiedliwości na obszarach wiejskich. Udział zaproszonych keynote speakers został dofinansowany ze środków Ministra Nauki w ramach programu „Regionalna Inicjatywa Doskonałości” (Regional Initiative of Excellence).

W konferencji wzięli udział także inni badacze zarówno z Polski, jak i zagranicy. Julie Tennant-Caine przedstawiła praktyczną perspektywę funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości na obszarach wiejskich w referacie „Rural Criminal Justice: A Practitioner's Perspective”. Mgr Tomasz Berdzik zaprezentował analizę prawną i kryminologiczną problemu znęcania się nad zwierzętami na obszarach wiejskich oraz postulaty de lege ferenda w wystąpieniu „Beyond the City, Beyond the Law? A Legal and Criminological Analysis of Animal Abuse in Rural Areas and De Lege Ferenda Postulates”.Patrícia Ferreira i Carla Sofia Cardoso, uczestniczące w konferencji w formule online, przedstawiły wyniki badań dotyczących lęku przed przestępczością i postaw wobec policji na obszarach wiejskich Portugalii w referacie „Fear of Crime and Attitudes Toward the Police: Evidence from Rural Portugal”. Dr Maciej Duda omówił problem przestępczości turystycznej na obszarach wiejskich na przykładzie Warmii i Mazur w wystąpieniu „Tourist Crime in Rural Areas: The Example of the Warmia and Mazury Region”, natomiast dr Emilia Jurgielewicz-Delegacz zaprezentowała wyniki badań dotyczących niezgłaszania przestępstw w społecznościach wiejskich, prowadzonych w ramach projektu „Przestępczość wiejska w Polsce”, w referacie „Underreporting Crime in Rural Communities: Evidence from the Rural Crime in Poland Project”.

W kolejnej sesji prof. Anthony Minnaar przedstawił problem wykorzystywania zaawansowanych technologii do zwalczania zorganizowanego kłusownictwa nosorożców w Republice Południowej Afryki w latach 2012–2025 w referacie „Using Advanced Technology to Combat the Organised Poaching of Rhinoceros in South Africa (2012–2025)”. Prof. Ilona Matysiak, w imieniu współautorek prof. Magdaleny Grabowskiej i dr Aleksandry Świderskiej zaprezentowała wyniki ogólnopolskiego badania dotyczącego przemocy ze względu na płeć wobec kobiet mieszkających na obszarach wiejskich w Polsce w wystąpieniu „Understanding Gender-Based Violence Against Women Living in Rural Poland: Insights from a National Study”. Mgr Agata Ziobroń przedstawiła natomiast problem inteligentnego rolnictwa jako nowego celu cyberprzestępczości wiejskiej oraz związane z tym wyzwania dla polskiego prawa karnego w referacie „Smart Farming as an Emerging Target of Rural Cybercrime: Challenges for Polish Criminal Law”.

W kolejnej części programu mgr Olgierd Lech Dobrowolski zaprezentował referat „Raiding as a Specific Type of Organized Crime in the Agricultural Sector of Ukraine”, dotyczący najazdów jako szczególnego rodzaju przestępczości zorganizowanej w sektorze rolnym Ukrainy. Prof. Danielle Jefferis przedstawiła natomiast „Embodied Sovereignty and the Irish Frontier”, poświęcone zagadnieniu ucieleśnionej suwerenności i irlandzkiego pogranicza.

Program konferencji obejmował zatem szerokie spektrum zagadnień – od historii i rozwoju kryminologii wiejskiej, przez przestępczość tradycyjną, przemoc, wiktymizację i funkcjonowanie policji, po przestępczość zorganizowaną, kłusownictwo, cyberprzestępczość, nowe technologie oraz teoretyczne ujęcia miejsca i przestrzeni. Istotnym elementem była także obecność badań dotyczących kobiet i przemocy ze względu na płeć, a także problematyki wymiaru sprawiedliwości na obszarach wiejskich.

Konferencja stworzyła możliwość bezpośredniej wymiany wyników badań i doświadczeń między badaczami zajmującymi się kryminologią wiejską w różnych krajach. Jej międzynarodowy charakter sprzyjał nawiązywaniu kontaktów naukowych oraz rozwijaniu współpracy badawczej dotyczącej przestępczości, bezpieczeństwa i funkcjonowania społeczności wiejskich.