Aktualności

22 i 23 września 2026 r. w Białymstoku odbył się Kongres REINFO - pierwsze w Polsce wydarzenie poświęcone w całości problematyce dezinformacji, bezpieczeństwa infosfery oraz budowania odporności społecznej na współczesne zagrożenia informacyjne. Miejscem obrad był kampus Uniwersytetu w Białymstoku przy ul. Ciołkowskiego, który na całe dwa dni stał się przestrzenią interdyscyplinarnej debaty łączącej świat nauki, administracji publicznej, mediów, organizacji społecznych i ekspertów zajmujących się bezpieczeństwem państwa.

Szczególnie istotny był wyraźny udział przedstawicieli Wydziału Prawa Uniwersytetu w Białymstoku, którzy odegrali ważną rolę w najważniejszych dyskusjach dotyczących prawnych, politycznych i społecznych aspektów walki z dezinformacją. W gronie aktywnych uczestników kongresu znaleźli się prof. dr hab. Maciej Perkowski, dr hab. Wojciech Filipkowski, prof. UwB oraz mgr Wojciech Zoń, reprezentujący środowiska naukowe, eksperckie i instytucje zajmujące się komunikacją europejską.

Bezpieczeństwo informacyjne od kilku lat staje się jednym z kluczowych obszarów odpowiedzialności państw, organizacji międzynarodowych i instytucji publicznych. Rozwój mediów społecznościowych, sztucznej inteligencji oraz zaawansowanych metod wpływania na opinię publiczną sprawił, że dezinformacja przestała być jedynie problemem komunikacyjnym. Coraz częściej traktowana jest jako instrument prowadzenia działań hybrydowych, osłabiania procesów demokratycznych oraz wpływania na decyzje polityczne i społeczne.

Kongres REINFO został pomyślany jako przestrzeń wymiany doświadczeń pomiędzy przedstawicielami różnych środowisk zawodowych i naukowych. W programie znalazły się dziesiątki paneli dyskusyjnych, warsztatów oraz wystąpień eksperckich poświęconych m.in. zagrożeniom kognitywnym, regulacjom prawnym dotyczącym przestrzeni informacyjnej, edukacji medialnej, cyberbezpieczeństwu oraz wyzwaniom geopolitycznym wpływającym na funkcjonowanie współczesnych społeczeństw.

Nieprzypadkowo tak znaczącą rolę odegrali podczas kongresu przedstawiciele Wydziału Prawa UwB. Problemy związane z dezinformacją coraz częściej wymagają bowiem nie tylko analiz politologicznych czy technologicznych, lecz przede wszystkim pogłębionej refleksji prawnej dotyczącej granic wolności słowa, odpowiedzialności za rozpowszechnianie fałszywych informacji oraz ochrony bezpieczeństwa państwa.

Jednym z najciekawszych wydarzeń kongresu był panel dyskusyjny zatytułowany „Informacja (i dezinformacja) o Unii Europejskiej w dobie niespokojnej geopolityki”, prowadzony przez prof. dr. hab. Macieja Perkowskiego reprezentującego nie tylko Wydział Prawa Uniwersytetu w Białymstoku, ale również Regionalny Ośrodek Debaty Międzynarodowej Podlaskie (RODM).

Tematyka panelu okazała się niezwykle aktualna. W obliczu narastających napięć międzynarodowych, konfliktów zbrojnych, rywalizacji mocarstw oraz coraz bardziej zaawansowanych kampanii informacyjnych skierowanych przeciwko instytucjom europejskim, kwestia jakości informacji o Unii Europejskiej nabiera szczególnego znaczenia.

Prof. Perkowski, od lat zajmujący się problematyką prawa międzynarodowego, integracji europejskiej i funkcjonowania instytucji europejskich, stworzył przestrzeń do debaty nad mechanizmami wykorzystywanymi przez podmioty prowadzące działania dezinformacyjne. Dyskusja koncentrowała się wokół pytania, w jaki sposób komunikować działania Unii Europejskiej w sposób skuteczny i wiarygodny, jednocześnie przeciwdziałając fałszywym narracjom wymierzonym w proces integracji europejskiej.

Panel pod kierownictwem prof. Perkowskiego zwracał uwagę na fakt, że współczesna dezinformacja nie ogranicza się do rozpowszechniania pojedynczych nieprawdziwych informacji. Coraz częściej przybiera formę wielowymiarowych kampanii komunikacyjnych, których celem jest podważanie zaufania do instytucji publicznych, osłabianie społecznej solidarności oraz wzmacnianie podziałów politycznych i ideologicznych. Profesor podkreślał również znaczenie edukacji obywatelskiej i rozwijania kompetencji informacyjnych społeczeństwa. Wskazywał, że skuteczna walka z dezinformacją wymaga nie tylko reakcji instytucjonalnych, ale także świadomych obywateli zdolnych do krytycznej oceny napływających treści.

W tym samym panelu uczestniczył mgr Wojciech Zoń reprezentujący Wydział Prawa UwB, sieć Europe Direct oraz Regionalny Ośrodek Debaty Międzynarodowej.

Jego udział miał szczególne znaczenie praktyczne. O ile część uczestników skupiała się na analizie prawnej i politologicznej, o tyle mgr Zoń wniósł doświadczenia wynikające z codziennej pracy związanej z komunikowaniem polityk europejskich oraz bezpośrednim kontaktem z obywatelami.

W trakcie debaty zwrócono uwagę na problem rosnącej liczby fałszywych przekazów dotyczących funkcjonowania Unii Europejskiej. W przestrzeni informacyjnej coraz częściej pojawiają się uproszczone lub celowo zmanipulowane narracje dotyczące kompetencji instytucji unijnych, polityki migracyjnej, polityki klimatycznej czy kwestii bezpieczeństwa.

Perspektywa prezentowana przez mgr. Zonia pozwoliła spojrzeć na problem od strony praktyki komunikacyjnej. Szczególnie ważne okazały się zagadnienia dotyczące budowania zaufania społecznego, wykorzystywania lokalnych kanałów komunikacji oraz prowadzenia dialogu z mieszkańcami regionów oddalonych od głównych centrów politycznych.

Podczas dyskusji podkreślono, że walka z dezinformacją nie może polegać wyłącznie na prostowaniu nieprawdziwych informacji. Równie istotne jest konsekwentne budowanie wiarygodnej komunikacji, która pozwoli obywatelom lepiej rozumieć procesy zachodzące zarówno na poziomie krajowym, jak i europejskim. Obecność mgr. Zonia w panelu potwierdziła znaczenie współpracy pomiędzy środowiskiem akademickim a instytucjami zajmującymi się komunikacją publiczną i edukacją obywatelską.

Drugim niezwykle ważnym wydarzeniem z udziałem przedstawicieli Wydziału Prawa UwB był panel zatytułowany „Prawo wobec ataków kognitywnych: czy penalizacja dezinformacji jest możliwa?”. W debacie uczestniczył dr hab. Wojciech Filipkowski, prof. UwB - uznany specjalista w zakresie prawa karnego, kryminologii oraz przeciwdziałania przestępczości gospodarczej i zorganizowanej.

Panel poruszał jedno z najtrudniejszych pytań współczesnej debaty publicznej: czy dezinformacja powinna podlegać odpowiedzialności karnej? Jest to zagadnienie niezwykle złożone. Z jednej strony państwo ma obowiązek chronić obywateli przed zagrożeniami dla bezpieczeństwa informacyjnego. Z drugiej jednak strony demokratyczny porządek prawny opiera się na fundamentach wolności słowa i wolności wyrażania poglądów.

Udział dr. hab. Wojciecha Filipkowskiego, prof. UwB był szczególnie cenny ze względu na jego wieloletnie doświadczenie badawcze w obszarze prawa karnego i bezpieczeństwa. Debata pozwoliła przeanalizować potencjalne modele odpowiedzialności prawnej za działania dezinformacyjne oraz wyzwania związane z definiowaniem samego pojęcia dezinformacji.

Eksperci wskazywali, że jednym z podstawowych problemów jest odróżnienie świadomej manipulacji od błędnej informacji rozpowszechnianej bez zamiaru wprowadzenia odbiorców w błąd. W praktyce stworzenie precyzyjnych regulacji mogłoby okazać się niezwykle trudne i rodzić ryzyko nadmiernej ingerencji państwa w swobodę debaty publicznej.

Dzięki udziałowi przedstawiciela Wydziału Prawa UwB dyskusja mogła zostać osadzona w solidnych ramach prawnych, uwzględniających zarówno wymogi bezpieczeństwa państwa, jak i ochronę praw i wolności jednostki.

Obecność prof. dr. hab. Macieja Perkowskiego, dr. hab. Wojciecha Filipkowskiego, prof. UwB oraz mgr. Wojciecha Zonia podczas Kongresu REINFO nie była przypadkowa. Coraz wyraźniej widać, że Uniwersytet w Białymstoku, a szczególnie Wydział Prawa, staje się ważnym miejscem refleksji nad współczesnymi zagrożeniami informacyjnymi.

Problematyka bezpieczeństwa infosfery wymaga bowiem współpracy przedstawicieli wielu dyscyplin. Prawnicy analizują granice dopuszczalnych regulacji, specjaliści od stosunków międzynarodowych badają geopolityczne źródła kampanii dezinformacyjnych, a eksperci zajmujący się komunikacją publiczną opracowują metody skutecznego docierania do obywateli z rzetelną informacją.

Kongres REINFO pokazał, że przedstawiciele Wydziału Prawa UwB aktywnie uczestniczą we wszystkich tych obszarach, łącząc perspektywę naukową z doświadczeniem praktycznym.

Kongres REINFO 2026 zapisał się jako pionierskie wydarzenie poświęcone bezpieczeństwu infosfery i przeciwdziałaniu dezinformacji. Wśród najważniejszych uczestników znaleźli się przedstawiciele Wydziału Prawa Uniwersytetu w Białymstoku, którzy aktywnie współtworzyli debatę nad kluczowymi wyzwaniami współczesnego świata informacyjnego.

Prof. dr hab. Maciej Perkowski kierował dyskusją poświęconą informacji i dezinformacji dotyczącej Unii Europejskiej, wskazując na znaczenie rzetelnej komunikacji oraz budowania odporności społecznej na manipulację. Mgr Wojciech Zoń wniósł do tej debaty perspektywę praktyka komunikacji europejskiej, podkreślając rolę edukacji obywatelskiej i dialogu z mieszkańcami. Z kolei dr hab. Wojciech Filipkowski, prof. UwB uczestniczył w jednej z najważniejszych dyskusji prawnych kongresu, poświęconej możliwości penalizacji dezinformacji oraz relacjom między bezpieczeństwem państwa a wolnością słowa.

Ich udział potwierdził, że Wydział Prawa UwB pozostaje aktywnym uczestnikiem krajowej debaty nad bezpieczeństwem informacyjnym, a jego przedstawiciele należą do grona ekspertów współkształtujących odpowiedzi na jedne z najpoważniejszych wyzwań współczesnej demokratycznej rzeczywistości. 

(opr.: WK)