Aktualności

W pierwszych dniach czerwca 2026 roku naukowa mapa współpracy międzynarodowej Uniwersytetu w Białymstoku została wzbogacona o istotny punkt w Azji Centralnej. Od 7 do 12 czerwca prof. dr hab. Katarzyna Laskowska - kierownik Katedry Prawa Karnego i Kryminologii Wydziału Prawa UwB odbyła specjalistyczną kwerendę biblioteczną na Wydziale Prawa Taszkenckiego Państwowego Uniwersytetu Prawniczego w Uzbekistanie. Wyjazd ten był elementem szerszego projektu badawczego realizowanego w ramach Regionalnej Inicjatywy Doskonałości i stanowił przykład konsekwentnie rozwijanych badań nad zjawiskami przestępczości i przemocy w kontekście międzynarodowym.

Podjęte działania badawcze wpisują się w rosnące zainteresowanie naukowców problematyką społeczną i prawną państw Azji Centralnej, które przez lata pozostawały na marginesie głównego nurtu badań kryminologicznych. Uzbekistan, jako jedno z największych państw regionu, przechodzi obecnie istotne przemiany społeczne, gospodarcze i prawne, co czyni go szczególnie interesującym obszarem analiz. Zmiany te obejmują również podejście do ochrony praw człowieka, zwłaszcza w zakresie przeciwdziałania przemocy wobec kobiet i w rodzinie.

Projekt realizowany przez prof. Katarzynę Laskowską koncentruje się na analizie przestępczości i przemocy w rodzinie wobec kobiet w Uzbekistanie - zjawisku, które ma charakter złożony i wielowymiarowy. Badania tego typu wymagają nie tylko znajomości przepisów prawa, lecz także kontekstu kulturowego, społecznego i historycznego. Właśnie dlatego kluczowe znaczenie ma bezpośredni dostęp do lokalnych źródeł, publikacji naukowych, analiz prawnych oraz danych statystycznych, jakie można znaleźć w bibliotekach i archiwach uczelni uzbeckich.

Kwerenda biblioteczna przeprowadzona w Taszkencie umożliwiła zgromadzenie materiałów trudno dostępnych w Europie, w tym opracowań przygotowanych przez uzbeckich badaczy, raportów instytucji państwowych oraz dokumentów dotyczących reform systemu prawnego. W wielu przypadkach są to źródła nieprzetłumaczone na języki obce, co dodatkowo podkreśla znaczenie osobistej obecności badacza na miejscu. Dzięki temu możliwe staje się uniknięcie uproszczeń i stereotypów, które często towarzyszą analizom opartym wyłącznie na wtórnych przekazach.

Istotnym aspektem wyjazdu było również nawiązanie kontaktów naukowych z przedstawicielami środowiska akademickiego Uzbekistanu. Bezpośrednia współpraca z lokalnymi ekspertami pozwala nie tylko lepiej zrozumieć specyfikę badanego zjawiska, ale także otwiera drogę do przyszłych wspólnych projektów badawczych, publikacji czy wymiany akademickiej. W kontekście globalizacji nauki oraz rosnącego znaczenia badań porównawczych takie relacje stają się nieodzownym elementem pracy naukowej.

Zainteresowanie przestępczością w państwach Azji Centralnej, które od lat rozwija prof. Laskowska, ma szczególne znaczenie w dobie dynamicznych przemian geopolitycznych. Region ten znajduje się na styku różnych systemów prawnych, tradycji kulturowych i wpływów politycznych, co przekłada się na specyficzne formy zjawisk przestępczych oraz sposoby ich zwalczania. Analiza tych procesów pozwala nie tylko lepiej zrozumieć lokalne realia, ale także wnosi cenny wkład do globalnej debaty na temat skuteczności polityk kryminalnych.

Badania nad przemocą wobec kobiet w Uzbekistanie wpisują się również w szerszy nurt międzynarodowych działań na rzecz przeciwdziałania przemocy ze względu na płeć. Problem ten, choć uniwersalny, przybiera różne formy w zależności od kontekstu społecznego i kulturowego. W wielu krajach Azji Centralnej kwestie te przez długi czas pozostawały tematem tabu, co utrudniało zarówno ich badanie, jak i skuteczne przeciwdziałanie. W ostatnich latach obserwuje się jednak stopniową zmianę podejścia - zarówno na poziomie legislacyjnym, jak i społecznym.

Efekty przeprowadzonej kwerendy bibliotecznej znajdą odzwierciedlenie w dalszych etapach projektu badawczego, obejmujących analizę zebranych materiałów, opracowanie wniosków oraz przygotowanie publikacji naukowych. Można się spodziewać, że wyniki tych badań przyczynią się do pogłębienia wiedzy na temat przestępczości i przemocy w rodzinie w Uzbekistanie, a także będą stanowić punkt odniesienia dla badań porównawczych w innych krajach.

Wyjazd do Taszkentu pokazuje również, jak ważną rolę odgrywają programy wspierające rozwój badań naukowych, takie jak Regionalna Inicjatywa Doskonałości. Dzięki nim możliwe jest prowadzenie projektów o charakterze międzynarodowym, wymagających bezpośredniego kontaktu z badanym środowiskiem. To z kolei przekłada się na wyższą jakość badań oraz większą wiarygodność ich wyników.

Warto podkreślić, że tego rodzaju inicjatywy mają znaczenie nie tylko dla środowiska akademickiego, lecz także dla praktyki prawa i polityki społecznej. Wiedza zdobyta w trakcie badań może stanowić podstawę do formułowania rekomendacji dotyczących przeciwdziałania przemocy, tworzenia skuteczniejszych rozwiązań legislacyjnych czy rozwijania programów wsparcia dla ofiar.

Aktywność prof. Katarzyny Laskowskiej jest przykładem zaangażowania polskich naukowców w badania o globalnym znaczeniu. Pokazuje również, że współczesna nauka nie zna granic, a zrozumienie złożonych problemów społecznych wymaga wyjścia poza własny kontekst kulturowy i prawny. Kwerenda w Taszkencie stanowi ważny krok w kierunku pogłębienia tej wiedzy i jednocześnie zapowiedź kolejnych działań badawczych, które mogą przynieść istotne rezultaty zarówno na poziomie naukowym, jak i społecznym.

(opr.: WK)