Aktualności

6 lipca 2026 r. stolica Kolumbii stała się jednym z najważniejszych miejsc debaty nad przyszłością współczesnych demokracji konstytucyjnych. W Bogocie odbywa się Światowy Kongres Prawa Konstytucyjnego. Jest to jedno z najbardziej prestiżowych wydarzeń naukowych poświęconych problematyce prawa konstytucyjnego, gromadzące wybitnych przedstawicieli świata nauki, sędziów sądów konstytucyjnych, praktyków prawa oraz ekspertów z wielu państw. Gospodarzem tegorocznej edycji kongresu jest Universidad Externado de Colombia, jeden z najbardziej renomowanych ośrodków akademickich Ameryki Łacińskiej.

W wydarzeniu uczestniczą m.in. dr hab. Artur Olechno, prof. UwB - Dziekan Wydziału Prawa Uniwersytetu w Białymstoku oraz dr hab. Andrzej Jackiewicz, prof. UwB - Kierownik Zakładu Prawa Konstytucyjnego na Wydziale Prawa UwB, którzy reprezentują polskie środowisko naukowe podczas międzynarodowych dyskusji poświęconych najważniejszym wyzwaniom stojącym przed współczesnym konstytucjonalizmem. Ich obecność na kongresie stanowi potwierdzenie aktywnego udziału polskich badaczy w globalnej debacie nad kierunkami rozwoju prawa konstytucyjnego oraz funkcjonowaniem demokratycznych państw prawa w obliczu dynamicznych przemian politycznych, społecznych i geopolitycznych.

Jednym z istotnych punktów programu było międzynarodowe forum deliberacyjne dotyczące demokracji jako prawa człowieka” (ang. Mini-Public on Democracy as a Human Right), w którym udział wziął prof. Artur Olechno. Zgromadziło ono konstytucjonalistów, badaczy oraz ekspertów z różnych części świata, koncentrując się na jednym z najbardziej aktualnych i jednocześnie ambitnych zagadnień współczesnej teorii prawa konstytucyjnego, a mianowicie uznaniu demokracji nie tylko za określony model organizacji państwa, lecz za fundamentalne prawo człowieka wymagające ochrony i rozwoju zarówno na poziomie krajowym, jak i międzynarodowym.

Dyskusje prowadzone podczas forum dotyczyły między innymi sposobów wzmacniania instytucji demokratycznych, ochrony praw obywatelskich, przeciwdziałania zjawiskom erozji demokracji oraz roli konstytucji w zapewnianiu rzeczywistego udziału obywateli w procesach decyzyjnych. W warunkach narastających napięć geopolitycznych, konfliktów zbrojnych, kryzysów migracyjnych i wyzwań związanych z rozwojem nowych technologii problematyka demokracji jako prawa człowieka zyskuje szczególne znaczenie, stając się przedmiotem zainteresowania zarówno środowisk akademickich, jak i instytucji międzynarodowych.

Prof. Artur Olechno przedstawił również referat zatytułowany „O wojnie - konstytucyjne konstrukcje stanu wojny i innych zagrożeń w konstytucjach państw Europy Wschodniej” (ang. On War - Constitutional Constructions of the State of War and Other Threats in the Constitutions of Eastern European States). Wystąpienie poświęcone zostało analizie rozwiązań konstytucyjnych odnoszących się do sytuacji nadzwyczajnych, w szczególności stanu wojny oraz innych zagrożeń dla bezpieczeństwa państwa występujących w systemach konstytucyjnych państw Europy Wschodniej. 

Tematyka referatu wpisuje się w jeden z najważniejszych nurtów współczesnych badań konstytucyjnych. Wojna w Ukrainie oraz rosnące zagrożenia dla bezpieczeństwa międzynarodowego sprawiają, że coraz większą uwagę poświęca się konstytucyjnym mechanizmom reagowania na sytuacje kryzysowe. Analiza sposobów definiowania stanu wojny, zakresu kompetencji organów państwowych w okresach nadzwyczajnych oraz gwarancji ochrony praw i wolności obywatelskich w warunkach zagrożenia ma obecnie nie tylko wymiar teoretyczny, ale również istotne znaczenie praktyczne dla funkcjonowania współczesnych państw demokratycznych.

Z kolei prof. Andrzej Jackiewicz wygłosił referat pt. „Suwerenność pod oblężeniem: powojenne zmiany konstytucyjne i kontrola konstytucyjności w wielobiegunowym świecie” (ang. Sovereignty Under Siege: Post-War Constitutional Amendments and Constitutional Review in a Multipolar World). W swoim wystąpieniu skoncentrował się na zagadnieniach związanych z ewolucją pojęcia suwerenności państwowej, procesami zmian konstytucyjnych zachodzącymi po konfliktach zbrojnych oraz rolą organów kontroli konstytucyjności prawa w warunkach współczesnego, wielobiegunowego porządku międzynarodowego. 

Problematyka ta należy obecnie do najbardziej dyskutowanych zagadnień nauki prawa konstytucyjnego. W świecie charakteryzującym się rosnącą współzależnością państw, aktywnością organizacji międzynarodowych oraz dynamicznymi zmianami geopolitycznymi, coraz częściej pojawiają się pytania o granice suwerenności państw, konstytucyjne podstawy odbudowy państw po konfliktach oraz rolę sądów konstytucyjnych w ochronie podstawowych wartości ustrojowych. Referat prof. Jackiewicza stanowił ważny głos w refleksji nad tymi procesami, ukazując ich znaczenie zarówno z perspektywy teorii konstytucjonalizmu, jak i praktyki funkcjonowania współczesnych państw.

Światowy Kongres Prawa Konstytucyjnego od lat pozostaje jednym z najważniejszych wydarzeń naukowych integrujących środowisko konstytucjonalistów z całego świata. Uczestnicy kongresu podejmują debatę nad zagadnieniami dotyczącymi ochrony praw człowieka, niezależności sądownictwa, funkcjonowania instytucji demokratycznych, nowych technologii w procesach politycznych, bezpieczeństwa państwa oraz wpływu globalnych przemian na krajowe systemy konstytucyjne. Spotkanie w Bogocie stworzyło wyjątkową przestrzeń do wymiany doświadczeń między przedstawicielami różnych tradycji prawnych i kultur konstytucyjnych, umożliwiając wypracowywanie wspólnych odpowiedzi na wyzwania stojące przed współczesnymi demokracjami.

Udział prof. Artura Olechno i prof. Andrzeja Jackiewicza w tym prestiżowym wydarzeniu potwierdza wysoką pozycję polskich badaczy w międzynarodowym środowisku naukowym oraz ich aktywne zaangażowanie w globalną dyskusję nad przyszłością konstytucjonalizmu. Wystąpienia obu uczonych wpisują się w najważniejsze współczesne debaty dotyczące bezpieczeństwa państwa, ochrony demokracji, suwerenności oraz funkcjonowania instytucji konstytucyjnych w czasach głębokich przemian politycznych i społecznych.

Obecność polskich przedstawicieli na forum tej rangi jest nie tylko okazją do prezentacji wyników badań prowadzonych w kraju, ale także istotnym wkładem w rozwój międzynarodowej refleksji nad kształtem demokratycznego państwa prawa w XXI wieku. 

(opr.: WK)