Aktualności

Seminarium naukowe „Wykonywanie kar - współczesne wyzwania systemów penitencjarnych (Rethinking Penal Enforcement – Modern Challenges for Prison Systems)” stanowi istotne wydarzenie naukowe poświęcone analizie aktualnych problemów wykonywania kary pozbawienia wolności oraz funkcjonowania nowoczesnych systemów penitencjarnych. Odbędzie się ono 8 maja 2026 r. w godzinach 10:00–12:00 w sali 314, a jego organizatorem jest Katedra Prawa Karnego i Kryminologii. Wydarzenie realizowane jest w ramach XXII Podlaskiego Festiwalu Nauki i Sztuki, co podkreśla jego interdyscyplinarny i otwarty charakter oraz znaczenie dla dialogu pomiędzy nauką, praktyką i społeczeństwem.

Celem seminarium jest stworzenie forum wymiany poglądów oraz refleksji naukowej nad kierunkami zmian w wykonywaniu kary pozbawienia wolności przy uwzględnieniu perspektywy międzynarodowej oraz krajowej praktyki stosowania prawa. Współczesne systemy penitencjarne funkcjonują bowiem w warunkach dynamicznych przemian społecznych i prawnych, podlegając coraz silniejszemu oddziaływaniu międzynarodowych standardów ochrony praw człowieka, orzecznictwa sądów międzynarodowych oraz oczekiwań dotyczących skutecznej resocjalizacji i reintegracji społecznej osób skazanych. Istotnym elementem seminarium będzie udział praktyków - funkcjonariuszy Służby Więziennej, co umożliwi połączenie refleksji teoretycznej z doświadczeniem praktycznym oraz ocenę realnych mechanizmów funkcjonowania instytucji penitencjarnych.

Seminarium odbędzie się w języku angielskim i obejmie wystąpienia przedstawicieli ośrodków akademickich oraz praktyków z Polski i zagranicy. Program wydarzenia otworzy wystąpienie Radovana Blažka, PhD, z Uniwersytetu Komeńskiego w Bratysławie, poświęcone wpływowi orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka na słowacki system penitencjarny. Referat skupi się na znaczeniu rozstrzygnięć Trybunału dla zmian systemowych, zwłaszcza w kontekście wcześniejszej krytyki formułowanej wobec Słowacji przez Europejski Komitet ds. Zapobiegania Torturom oraz identyfikowanych problemów strukturalnych w obszarze wykonywania kary pozbawienia wolności.

Wystąpienie mjr. Zbigniewa Jaszczołta z Zakładu Karnego w Czerwonym Borze, dotyczyć będzie systemu programowanego oddziaływania w polskim systemie penitencjarnym. Prelegent zaprezentuje analizę jednego z podstawowych modeli wykonywania kary pozbawienia wolności w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem indywidualnych programów oddziaływania, ich założeń, praktycznej realizacji oraz efektywności w warunkach instytucjonalnych. Wystąpienie pozwoli na krytyczną ocenę dotychczasowych rozwiązań i wskazanie możliwych kierunków dalszych zmian.

Istotny aspekt humanitarny wykonywania kary pozbawienia wolności zostanie poruszony w referacie dr Justyny Omeljaniuk z Uniwersytetu w Białymstoku, poświęconym sytuacji prawnej kobiet odbywających karę pozbawienia wolności, w szczególności matek oraz kobiet ciężarnych. Analiza obejmie regulacje zawarte w Kodeksie karnym wykonawczym oraz problemy praktyczne związane z godzeniem celów kary z ochroną macierzyństwa i praw dziecka.

Zagadnienie alternatywnych form wykonywania kary pozbawienia wolności podejmie dr Justyna Konikowska-Kuczyńska, omawiając rolę dozoru elektronicznego w polskim systemie prawnym. Wystąpienie skoncentruje się na relacji pomiędzy teoretycznymi założeniami dozoru elektronicznego a rzeczywistą realizacją celów kary w praktyce, z uwzględnieniem podstaw prawnych funkcjonowania systemu, jego rozwoju oraz skali stosowania.

Program seminarium zamknie wystąpienie dr. Marcina J. Kryńskiego poświęcone podstawowym zasadom norweskiego systemu penitencjarnego. Prelegent przedstawi kluczowe elementy tego modelu, takie jak zasada normalności, bezpieczeństwo dynamiczne oraz orientacja na reintegrację społeczną skazanych, wskazując na ich znaczenie dla skuteczności wykonywania kary i możliwości adaptacji niektórych rozwiązań do innych systemów prawnych.

Seminarium ma charakter otwarty i skierowane jest do wszystkich zainteresowanych problematyką prawa karnego wykonawczego, penitencjarystyki oraz polityki kryminalnej, w tym studentów, doktorantów, pracowników naukowych, praktyków oraz przedstawicieli zawodów prawniczych. Wydarzenie stanowi cenną okazję do pogłębionej refleksji nad współczesnymi wyzwaniami wykonywania kar pozbawienia wolności oraz do międzynarodowego dialogu łączącego teorię prawa z praktyką penitencjarną. 

(opr.: WK)