Aktualności

W środę, 10 czerwca 2026 r., na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Białymstoku odbyło się spotkanie w formule okrągłego stołu pt.: „Prawo blisko obywatela - Punkt RPO na Wydziale Prawa UwB jako przestrzeń współpracy, edukacji i dobrej administracji”. Wydarzenie stanowiło istotny element dialogu pomiędzy środowiskiem akademickim, instytucjami publicznymi oraz Biurem Rzecznika Praw Obywatelskich. Gościem honorowym spotkania był sam Rzecznik Praw Obywatelskich - dr hab. Marcin Wiącek, prof. UW. 

Obecność Rzecznika Praw Obywatelskich nadała spotkaniu szczególną rangę. Jego wizyta na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Białymstoku była nie tylko wyrazem zainteresowania działalnością Punktu Przyjęć Interesantów RPO funkcjonującego w tej jednostce akademickiej, lecz także sygnałem gotowości do pogłębionej współpracy między Biurem RPO a środowiskiem akademickim. W trakcie wydarzenia Rzecznik aktywnie uczestniczył w dyskusji, dzieląc się doświadczeniem wynikającym z praktyki ochrony praw obywatelskich oraz podkreślając znaczenie bezpośredniego kontaktu obywatela z instytucjami stojącymi na straży jego praw. 

Spotkanie miało charakter roboczy i przebiegało w atmosferze otwartego dialogu. Zostało zorganizowane w formule swobodnej, moderowanej rozmowy, w której udział wzięli przedstawiciele Biura Rzecznika Praw Obywatelskich, zaproszeni goście, pracownicy Wydziału oraz studenci. Dyskusja koncentrowała się wokół trzech kluczowych zagadnień. Po pierwsze, analizowano znaczenie Punktu RPO dla mieszkańców regionu, zwracając uwagę na jego rolę w zwiększaniu dostępności pomocy prawnej oraz wzmacnianiu świadomości obywatelskiej. Podkreślono, że lokalizacja Punktu Przyjęć Interesantów Biura Rzecznika Praw Obywatelskich na uczelni sprzyja budowaniu pomostu między teorią a praktyką oraz umożliwia bardziej bezpośredni kontakt obywateli z instytucją Rzecznika. 

W swoim wystąpieniu, Rzecznik Praw Obywatelskich - prof. Marcin Wiącek zwrócił ponownie szczególną uwagę na znaczenie lokalnych inicjatyw wzmacniających dostęp obywateli do instytucji państwowych, podkreślając rolę, jaką odgrywa funkcjonujący w Białymstoku Punkt Przyjęć Interesantów, działający na Wydziale Prawa UwB. Jednostka ta działa przy uczelni od 5 grudnia 2024 r. i już zdążyła udowodnić swoją dużą efektywność w zakresie bezpośredniego kontaktu z mieszkańcami regionu. Dzięki niej osoby potrzebujące wsparcia mogą łatwiej zgłaszać swoje problemy, uzyskiwać informacje o przysługujących im prawach oraz korzystać z pomocy Biura Rzecznika bez konieczności wyjazdu do Warszawy czy innych ośrodków. Jak wskazał prof. Wiącek, funkcjonowanie takiego punktu jest niezwykle istotne, jednak nie wyczerpuje potrzeb mieszkańców północno-wschodniej Polski. Właśnie dlatego coraz częściej pojawia się postulat utworzenia w Białymstoku Biura Pełnomocnika Terenowego Rzecznika Praw Obywatelskich. Byłaby to placówka o zupełnie innym charakterze organizacyjnym niż punkt przyjęć interesantów. Kluczową różnicą jest jej stałość i pełna struktura kadrowa. Biuro takie działałoby w sposób ciągły, każdego dnia, zatrudniając pracowników Biura Rzecznika i prowadząc kompleksową obsługę spraw obywatelskich na miejscu. Oznaczałoby to znaczące rozszerzenie możliwości interwencji oraz skrócenie czasu reakcji na zgłaszane problemy. 

Inicjatywa powołania takiego biura spotkała się z szerokim poparciem środowisk lokalnych, w tym przedstawicieli władz samorządowych, instytucji publicznych oraz organizacji społecznych. Wskazuje to jasno na realne zapotrzebowanie na wzmocnienie obecności Rzecznika Praw Obywatelskich w regionie. Białystok, jako największe miasto północno-wschodniej Polski, pełni ważną rolę administracyjną i społeczną, dlatego umiejscowienie tam stałej jednostki RPO miałoby istotne znaczenie zarówno dla mieszkańców Podlaskiego, jak i okolicznych województw. Realizacja tego przedsięwzięcia nie jest jednak możliwa wyłącznie decyzją Rzecznika. Wymaga ona spełnienia określonych warunków formalnych, w tym przede wszystkim zapewnienia finansowania oraz uzyskania zgody Sejmu. Utworzenie Biura Pełnomocnika Terenowego oznacza bowiem konieczność podjęcia decyzji budżetowej oraz wprowadzenia odpowiednich zmian organizacyjnych w strukturze Biura RPO. Proces ten jest złożony i wymaga zaangażowania nie tylko samego Rzecznika, ale także organów władzy ustawodawczej. Istotnym kontekstem dla tej inicjatywy jest fakt, że kadencja obecnego Rzecznika Praw Obywatelskich kończy się 23 lipca 2026 r. Prof. Marcin Wiącek zapowiedział, że nie będzie ubiegał się o jej przedłużenie, co oznacza, że decyzja o ewentualnym utworzeniu biura w Białymstoku będzie należała do jego następcy. Podkreślił przy tym, że ze względu na wagę przedsięwzięcia i jego skutki finansowe, to właśnie kolejny Rzecznik powinien podjąć się realizacji tego zobowiązania w ramach nowej kadencji. Jednocześnie prof. Wiącek zadeklarował, że dołoży starań, aby inicjatywa ta nie została zapomniana. Zapowiedział przekazanie swojemu następcy listu intencyjnego, który będzie wyraźnym sygnałem płynącym z regionu i potwierdzeniem społecznego poparcia dla utworzenia biura. Tego rodzaju działania mają na celu zapewnienie ciągłości podejmowanych inicjatyw oraz zwiększenie szans na ich realizację w przyszłości. 

Dyskusja wokół utworzenia Biura Pełnomocnika Terenowego w Białymstoku wpisuje się w szerszy kontekst dążeń do decentralizacji instytucji publicznych i zwiększania ich dostępności dla obywateli. Doświadczenia funkcjonowania Punktu Przyjęć Interesantów pokazują, że realna obecność Rzecznika w regionie przynosi wymierne korzyści i pozwala skuteczniej reagować na problemy społeczne. Rozbudowa tej obecności w postaci stałego biura mogłaby stanowić kolejny krok w kierunku wzmocnienia ochrony praw obywatelskich.

W najbliższych miesiącach kluczowe będzie utrzymanie zainteresowania tą inicjatywą oraz prowadzenie dalszych rozmów na szczeblu centralnym. Choć realizacja projektu nie nastąpi natychmiast, już teraz widać, że temat obecności Rzecznika Praw Obywatelskich w regionie Podlasia nabiera coraz większego znaczenia i może stać się jednym z ważnych punktów agendy przyszłego kierownictwa tej instytucji.

Drugim istotnym obszarem rozmowy było wykorzystanie współpracy z Biurem RPO w procesie kształcenia studentów prawa i administracji. Uczestnicy spotkania wskazywali na potencjał dydaktyczny wynikający z funkcjonowania Punktu RPO, który może stanowić przestrzeń praktycznego zdobywania wiedzy i kompetencji przez studentów. Wizyta Rzecznika Praw Obywatelskich podkreśliła wagę kształcenia przyszłych prawników i urzędników w duchu odpowiedzialności społecznej oraz poszanowania praw obywatelskich. 

Trzecim elementem dyskusji było zaplanowanie dalszych działań dydaktycznych i edukacyjnych, które mogłyby zostać zrealizowane w ramach współpracy Wydziału Prawa UwB z Biurem RPO. Szczególny nacisk położono na rozwijanie inicjatyw o charakterze praktycznym, takich jak warsztaty, zajęcia terenowe czy wspólne projekty badawcze, które pozwoliłyby na jeszcze pełniejsze wykorzystanie potencjału tej współpracy. 

W wydarzeniu uczestniczyło szerokie grono przedstawicieli życia publicznego i akademickiego. Swoją obecnością spotkanie uświetnili m.in. Zastępca Prezydenta Miasta Białegostoku - Tomasz Klim, Sekretarz Województwa Podlaskiego - Monika Kondratowicz, radca prawny i pracownik Biura RPO - dr Maksymilian Tomica, por. SG Marta Januszkiewicz - Pełnomocnik Komendanta Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej ds. Ochrony Praw Człowieka, Mariusz Tarasiuk - Miejski Rzecznik Praw Ucznia, dr hab. Artur Olechno, prof. UwB - Dziekan Wydziału Prawa Uniwersytetu w Białymstoku, dr Kamila M. Bezubik - Prodziekan Wydziału Prawa UwB ds. rozwoju, dr Wioleta Hryniewicka-Filipkowska - Pełnomocnik Dziekana Wydziału Prawa UwB ds. współpracy z otoczeniem społeczno-gospodarczym oraz dr Maciej Oksztulski. W dyskusji aktywnie uczestniczyli również studenci, którzy wnosili do rozmowy świeże spojrzenie i podkreślali znaczenie praktycznego wymiaru edukacji prawniczej. 

Efektem spotkania było wskazanie konkretnych kierunków dalszej współpracy dydaktycznej pomiędzy Wydziałem Prawa Uniwersytetu w Białymstoku a Biurem Rzecznika Praw Obywatelskich. Ustalono, że współpraca ta powinna koncentrować się przede wszystkim na rozwijaniu praktycznych form kształcenia studentów prawa i administracji, a także na wspólnych działaniach edukacyjnych skierowanych do społeczności lokalnej. Podkreślono, że Punkt RPO działający na Wydziale może stać się trwałym elementem systemu wsparcia obywateli oraz jednocześnie ważnym narzędziem w procesie dydaktycznym. 

Spotkanie pokazało, że współdziałanie uczelni, Biura RPO, studentów oraz instytucji publicznych może realnie przyczynić się do podnoszenia jakości edukacji prawniczej i administracyjnej, a także do lepszego funkcjonowania państwa prawa na poziomie lokalnym. Wizyta Rzecznika Praw Obywatelskich była istotnym impulsem do dalszych działań i potwierdziła znaczenie dialogu między teorią a praktyką w obszarze ochrony praw obywatelskich. 


(opr.: WK)